Een Ontwikkelingsgericht Perspectief op Mentale Gezondheid

Conceptualisatie en Introductie van de Ontwikkelingsmijlpalenlijst

Samenvatting

De mentale gezondheid van jongeren staat wereldwijd onder druk. Dit vraagt om een aanvullend perspectief dat niet alleen focust op klachten, maar ook oog heeft voor de ontwikkeling en het leeftijdsadequaat functioneren, alsook het in kaart brengen daarvan. Deze bijdrage gaat in op het concept ‘leeftijdsadequaat functioneren’ als kerncomponent van positieve psychologische ontwikkeling: het vermogen van jongeren om leeftijdsgebonden persoonlijke, sociale en school-/werkgerelateerde mijlpalen te doorlopen. Op basis van bestaande theorieën (onder andere Baltes, Erikson, Spanjaard & Slot, White) ontwikkelden wij de Ontwikkelingsmijlpalenlijst (OML), een vragenlijst van 21 items die de drie dimensies van leeftijdsadequaat functioneren meet. Een empirische illustratie in een klinische steekproef (N = 538, leeftijd 14 tot 24 jaar) toont dat leeftijdsadequaat functioneren negatief samenhangt met psychische klachten. Tegelijk zijn er aanwijzingen dat jongeren met klachten soms toch adequaat functioneren, en andersom. Dit onderstreept het belang van het parallel meten van functioneren en klachten in diagnostiek, beleid en behandeling. Door ontwikkeling centraal te stellen, sluit deze benadering beter aan bij de leefwereld van jongeren en biedt ze een genuanceerd beeld van hun kwetsbaarheden én krachten.

Abstract

Adolescent mental health is under increasing pressure worldwide. This calls for a complementary perspective—one that not only focuses on symptoms, but pays attention to development and age-appropriate functioning, as well as how to assess it. This contribution explores the concept of age-adequate functioning as a core component of positive psychological development: the ability of young people to navigate personal, social, and educational/professional milestones appropriate to their developmental stage. Drawing on established theories (e.g., Baltes, Erikson, Spanjaard & Slot, White), we developed the Ontwikkelingsmijlpalenlijst (OML) or Developmental Milestones List, a 21-item questionnaire assessing three domains of age-adequate functioning: personal, social and school/work related functioning. An empirical illustration in a clinical sample (N = 538, ages 14–24) demonstrates a negative association between age-adequate functioning and psychological symptoms. However, the results also suggest that some young people function well despite experiencing symptoms—and vice versa. These findings underscore the importance of paying attention to both functioning and symptoms in parallel within policy, diagnostic assessment and treatment. By adopting a developmental perspective, this approach better reflects the lived experiences and concerns of young people and provides a more nuanced understanding of their vulnerabilities and strengths.