Existentiële Factoren, Psychische Klachten en Kwaliteit van Leven

Een Netwerkanalyse bij Jongeren

Samenvatting

Hoewel in de jeugd-ggz in toenemende mate aandacht is voor kwaliteit van leven naast psychische klachten, blijft de samenhang met existentiële factoren zoals hoop, identiteit en geloofsbeleving vaak onderbelicht. Juist in de adolescentiefase staan identiteitsvorming, zingeving en geloofsontwikkeling centraal. Dit onderzoek had daarom als doel te verkennen hoe de existentiële factoren hoop, identiteit en geloofsbeleving – geoperationaliseerd als gevoelens in relatie tot God – dynamisch samenhangen met psychische klachten, kwaliteit van leven en leeftijd. Verder werd gekeken of deze relaties verschillen tussen jongens en meisjes. Hiervoor werd een netwerkanalyse uitgevoerd op basis van zelfrapportage-vragenlijsten afkomstig van routine outcome monitoring-data van 469 christelijke jongeren (12–18 jaar), die met uiteenlopende psychische klachten waren aangemeld bij een christelijke ggz-instelling. De resultaten wijzen erop dat vooral hoop en identiteit sterk gerelateerd zijn aan kwaliteit van leven, met name bij jongeren met depressieve en angstklachten. Daarnaast lijkt hoop een mediërende rol te spelen tussen geloofsbeleving en kwaliteit van leven. Deze bevindingen onderstrepen het belang van aandacht voor existentiële dimensies binnen onderzoek en hulpverlening, om jongeren beter te begrijpen en gerichter te kunnen helpen in hun herstelproces.

Abstract

Although mental health services for young people increasingly focus on quality of life as well as on psychological complaints, the connection with existential factors such as hope, identity, and religious experience often remains underexplored. However, identity formation, meaning, and development of faith are all aspects of adolescent development. This study therefore aimed to examine how the existential factors of hope, identity, and religious faith – operationalized as feelings in relation to God – are dynamically related to psychological complaints, quality of life and age. It was also examined whether these relationships differ between boys and girls. A network analysis was conducted based on self-report questionnaires derived from routine outcome monitoring data from 469 Christian adolescents (aged 12–18) with a variety of psychological complaints, who had been referred to a Christian mental health institution. The results indicated that hope and identity were particularly strongly related to quality of life, especially among young people with symptoms of depression and anxiety. Additionally, hope appeared to play a mediating role between religious experience and perceived quality of life. The current findings emphasize the importance of considering existential factors in research and counselling to better understand young people and to provide more targeted support for their recovery.

Bijsluiter voor de praktijk

• Uit eerdere onderzoeken weten we dat psychische klachten niet alleen de kwaliteit van leven van jongeren beïnvloeden, maar ook kunnen raken aan de meest fundamentele laag van het bestaan – de existentie. Ze kunnen vragen oproepen als ‘Wat is de zin van mijn leven?’, ‘Wie ben ik?’ en ‘Wat kan ik nog bereiken?’. Bij religieuze jongeren kan geloof hierin een belangrijke rol spelen.
• We wisten echter nog niet hoe deze factoren samenhingen. Daarom is in dit onderzoek verkend hoe een aantal van deze existentiële factoren (‘hoop’, ‘identiteit’ en ‘geloofsbeleving’) samenhangt met psychische klachten en kwaliteit van leven bij jongeren die behandeld werden in de ggz.
• Uit de resultaten bleek dat hoop en identiteit het sterkst samenhingen met kwaliteit van leven, met name bij jongeren met depressieve en angstklachten. Geloofsbeleving leek meer een indirecte rol te spelen.
• Dit onderzoek benadrukt het belang van een brede blik in de jeugdhulpverlening, waarin, naast psychische klachten, ook kwaliteit van leven en existentiële factoren worden meegenomen. Door hier bij diagnostiek én behandeling aandacht voor te hebben, kunnen hulpverleners jongeren beter begrijpen en ondersteunen in hun herstelproces.